Real-time betalingsverkeer en het einde van de bankpas en SEPA

Een verse pizza wordt binnen 45 minuten bij je voordeur afgeleverd.

In 8 minuten ben je in de ruimte.

naar de ruimteWaarom duurt het dan ergens tussen enkele uren en drie dagen voordat geld is overgeboekt tussen twee verschillende bankrekeningen?

Voor iemand die bij een bank werkt is dit volstrekt normaal. Voor de rest van de wereld is deze manier van werken onvoorstelbaar. Het lijkt soms of betalingsverkeer 24/7 plaats vindt. Omdat je bijvoorbeeld via iDEAL iets koopt en dit direct is ‘afgeboekt’. En omdat je een betaling invoert via je app en deze real-time met je saldo wordt verwerkt. Maar niets is minder waar. Het geld staat nog steeds op je rekening (alleen kun je er niet meer bij). Het echt uitvoeren van deze transacties vindt alleen plaats wanneer alle banken open zijn. Dan zijn er ook nog de ‘bankingholidays‘ en weekenden wanneer er helemaal geen betalingsverkeer mogelijk is.

Waarom werkt dit nu zo?

Het daadwerkelijk betalen, ofwel “settelen van transacties”, geeft alle banken de zekerheid dat de andere partij ook echt over het geld kan beschikken. Pas na deze settlement kan de ontvanger daadwerkelijk over het saldo beschikken en is deze vrij om ermee te doen wat hij wil. Alle processen die het betalingsverkeer regelen zijn er nu op ingericht dat dit alleen kan tijdens kantooruren.

Maar dit gaat veranderen!

Betalingsverkeer wordt super snel en zal binnenkort gereed zijn voor de 21e eeuw. Over de hele wereld zijn landen en banken al bezig de snelheid te verhogen.

In Zweden willen ze in 2020 geen contant geld meer hebben. Om dit te bereiken hebben zij real-time payments geïntroduceerd. Er zijn al een miljoen bankklanten die hier gebruik van maken. Als zij een bedrag overmaken aan iemand anders, wordt dit direct afgeschreven van hun rekening. En direct bijgeschreven op de rekening van de begunstigde. Ook zondag ochtend, op eerste kerstdag of zelfs op de dag van de arbeid. Het platform is 24/7/365 beschikbaar.

Zweden is niet het eerste en het enige land dat real-time betalingsverkeer mogelijk heeft gemaakt. Ook Groot Brittannië heeft sinds 2008 hiervoor een oplossing ingericht via het U.K.’s Faster Payments Service. En Australië is het ook aan het ontwikkelen.

Maar nu dichter bij huis

Nederlandse banken hebben onlangs het plan gepresenteerd om binnen vier jaar (dus 2019) real-time betalingsverkeer mogelijk te maken, waarbij betalingen binnen vijf seconden op de rekening worden bijgeboekt. 24 uur per dag / 7 dagen per week / 365 dagen per jaar.

EBA is de Europese verwerker van betalingen. Zij zijn eigendom van 60 bedrijven waaronder merendeel banken. Onlangs hebben zij aangegeven binnen enkele jaren real-time betalingsverkeer (instant payments) te gaan aanbieden. En niet alleen real-time, maar ook 24/7/365. Hun doel is om in 2017 een infrastructuur gereed te hebben om te starten met de pilot en in 2018 echt live te zijn. Een infrastructuur die gebaseerd is op SEPA en die makkelijk met andere oplossingen moet kunnen ‘praten’. Lees hier hun blueprint.

En wie zit hier dan op te wachten?

Real-time betalingsverkeer past volledig bij de digitalisering van de maatschappij en groeiende behoefte om alles overal en meteen te kunnen betalen. Het biedt mogelijkheden voor innovatie. En het voldoet veel meer aan de verwachtingen van de huidige consument. Maar is hiermee de business case ook rond? Wie wil er gaan betalen voor wat eigenlijk volstrekt vanzelfsprekend is? Real-time betalingsverkeer is alleen mogelijk met zeer forse investeringen van banken en bedrijven. Wil de consument hier meer voor gaan betalen? Of willen bedrijven dit? Lastig.

Het einde van de bankpas

Stel je voor: Je staat met je volle boodschappenkar voor de kassa. En je wisselt de prijs (en hele boodschappenlijst) uit met je mobiel. Je bank app zorgt er voor dat er een real-time overboekingsbericht tot stand komt. Binnen 5 seconden weet de kassa dat je je boodschappen heb betaald en staat het geld op de rekening van de winkelier. En je kunt naar huis om eten te gaan koken.

Waar was je bankpas in dit verhaal?

Stel dat er een miljard euro winst wordt gemaakt met card (debet maar uiteraard ook veel credit) betalingen. En deze is met de introductie van real-time payments aan toonbank en geldautomaat verdwenen. En deze komt ten goede aan de winkeliers en consumenten. Dit zou wel echt een grote verandering in de betaalmarkt zijn.

En het einde van SEPA

De enige manier om (real-time) betalingsverkeer goed werkend te krijgen is mogelijk door het afspreken van een gemeenschappelijke standaard. Een werkwijze en bestandsformaat om alle partijen met elkaar te laten ‘praten’. Een technische standaard en en set met heldere voorwaarden en regels. Zowel EBA als de Nederlandse banken geven aan dat de real-time oplossing gebaseerd zal zijn op de SEPA standaard. De uitdaging is om samen tot een gemeenschappelijke oplossing te komen die binnen en buiten Europa gaat werken.

Het risico bestaat door voorop te gaan lopen dat er een oplossing wordt gekozen die later niet door iedereen gedragen wordt. In Nederland zijn we redelijk innovatief op het gebied van betalingsverkeer, maar dit kan uiteindelijk een grote drempel worden om de Europese ‘standaard’ te gaan volgen. Deze innovaties kunnen uiteindelijk weer drempels worden voor nieuwe toetreders op de Nederlandse markt. Denk hierbij ook aan iDEAL en digitaal Incassomachtigen. Mooie producten, die alleen in Nederland worden gebruikt. Ze zijn gebaseerd op de SEPA standaarden, maar wijken hier dusdanig vanaf dat het toch weer domestic (Nederlandse) producten zijn geworden.

Wet op de remmende voorsprong

En dan is daar de Bitcoin. Een waarde gecreëerd en beheerd door iedereen die er aan meewerkt. Een open standaard, niet gecontroleerd door banken of overheid. Leuk. Maar de kans is klein dat dit een vervanger wordt van de Euro. Wat wel uniek en waardevol aan deze ‘uitvinding’ is, is de wijze van uitwisselen van de waarde. Via de zogenaamde blockchain.

De Bitcoin software stelt een netwerk van computers in staat om via internet een gezamenlijke boekhouding bij te houden. Deze boekhouding is niet besloten of in het bezit van één partij, maar staat in één openbaar, digitaal grootboek dat volledig is gedistribueerd over het netwerk. Dit noemen we de Blockchain (bron: intobitcoin.com).

Over enkele jaren is er de op SEPA gebaseerde oplossing voor real-time Betalingsverkeer. Terwijl de rest van de wereld hier mogelijk de blockchain voor gaat gebruiken.

Wil je bij de volgende even een mail ontvangen? Laat je email adres achter.